Sirroz nədir?
Sirroz qaraciyərin uzunmüddətli zədələnməsi və normal qaraciyər toxumasının fibroz (çapıq toxuması) və regenerativ düyünlərlə əvəz olunması nəticəsində yaranan xroniki qaraciyər xəstəliyidir. Sirrozun ümumi səbəblərinə xroniki alkoqol istifadəsi, viral hepatit (xüsusilə Hepatit B və C) və yağlı qaraciyər xəstəliyi daxildir. İrəlilədikcə qaraciyər funksiyası pisləşir və qaraciyər çatışmazlığı, assit (qarın boşluğunda maye yığılması) və daxili qanaxma da daxil olmaqla ağırlaşmalar yarana bilər. Sirroz erkən mərhələlərində asemptomatik ola bilər; sonrakı mərhələlərdə yorğunluq, iştahsızlıq, çəki itkisi və sarılıq kimi simptomlar yarana bilər.
Sirroz Müalicəsi
Sirozun müalicəsi xəstəliyin səbəbindən və simptomların şiddətindən asılı olaraq dəyişir və ümumiyyətlə xəstəliyin irəliləməsini yavaşlatmaq, ağırlaşmaları idarə etmək və simptomları yüngülləşdirmək məqsədi daşıyır. Alkoqol ilə əlaqəli sirrozda spirtli içki qəbulunu dayandırmaq vacibdir. Viral hepatit üçün antiviral dərmanlar istifadə olunur. Qaraciyər funksiyasını dəstəkləmək üçün pəhriz və həyat tərzi dəyişiklikləri, dərmanlar və bəzən qaraciyər transplantasiyası lazım ola bilər. Maye tutulması (assit) üçün diuretiklər və az duzlu pəhriz tövsiyə olunur. Qaraciyər çatışmazlığı və digər ciddi ağırlaşmalar üçün xəstəxanaya yerləşdirmə tələb oluna bilər. Sirozlu xəstələr üçün müntəzəm tibbi müşahidə vacibdir.
Sirozun səbəbləri
Sirozun ən çox yayılmış səbəblərinə uzun müddətli həddindən artıq spirtli içki qəbulu, viral hepatit (xüsusilə Hepatit B və C) və yağlı qaraciyər xəstəliyi daxildir. Genetik amillər və digər qaraciyər xəstəlikləri də sirroza səbəb ola bilər.
Sirozun simptomları
Sirrozun simptomları tədricən inkişaf edir və şiddəti arta bilər. Bunlara yorğunluq, iştahsızlıq, çəki itkisi, sarılıq, qarında maye yığılması (assit) və asanlıqla qanaxma və ya göyərmə daxildir.
Siroz diaqnozu
Sirroz diaqnozu xəstənin tibbi tarixçəsi, fiziki müayinəsi, qan analizləri və qaraciyər funksiyası testləri əsasında qoyulur. Lazım gələrsə, ultrasəs müayinəsi, KT müayinəsi və MRT kimi görüntüləmə testləri, eləcə də qaraciyər biopsiyası aparıla bilər.
Sirroz və Həyat tərzi
Sirrozlu xəstələr üçün sağlam həyat tərzi sürmək vacibdir. Buraya spirtli içki qəbulundan çəkinmək, balanslı, az duzlu pəhrizə riayət etmək və müntəzəm tibbi müayinələrdən keçmək daxildir.
Sirroz haqqında tez-tez verilən suallar
Sirrozun ən çox yayılmış səbəblərinə uzun müddətli həddindən artıq spirtli içki qəbulu, viral hepatit (xüsusilə Hepatit B və C) və yağlı qaraciyər xəstəliyi daxildir. Bəzi hallarda genetik amillər və autoimmun xəstəliklər də sirroza səbəb ola bilər.
Sirrozun simptomlarına yorğunluq, iştahsızlıq, çəki itkisi, sarılıq, qarında maye yığılması (astsit), asanlıqla göyərmə və ya qanaxma və ayaqlarda şişkinlik daxil ola bilər.
Sirrozun özünü tamamilə müalicə etmək mümkün deyil, lakin onun irəliləməsini yavaşlatmaq və ağırlaşmalarını idarə etmək mümkündür. Müalicə xəstəliyin səbəbindən və simptomların şiddətindən asılı olaraq dəyişir.
Sirrozun ağırlaşmalarına qaraciyər çatışmazlığı, qarın boşluğunda maye yığılması (astsit), daxili qanaxma, qaraciyər xərçəngi və digər orqanlara təsir edən müxtəlif sağlamlıq problemləri daxil ola bilər.
Siroz diaqnozu tibbi tarixçə, fiziki müayinə, qan analizləri və qaraciyər funksiyası testləri vasitəsilə qoyulur. Lazım gələrsə, ultrasəs müayinəsi, KT müayinəsi və MRT kimi görüntüləmə testləri, eləcə də qaraciyər biopsiyası aparıla bilər.
